Od 1 marca 2026 istotne zmiany w Kościele. Episkopat ogłosił twarde zasady
Od 1 marca 2026 roku w Kościele katolickim w Polsce zaczynają obowiązywać nowe, jednolite zasady nakładania kar finansowych. Grzywny mogą sięgnąć nawet ponad 96 tys. zł, a duchownym będzie można potrącać wynagrodzenie. Tak wynika z oficjalnego dekretu ogłoszonego przez Konferencja Episkopatu Polski. Dokument został już zatwierdzony przez Stolicę Apostolską i wchodzi w życie dokładnie 1 marca.
Co zmienia się w Kościele od 1 marca 2026?
Kara pieniężna może być nałożona – przede wszystkim, jeśli osoba, duchowny lub świecki, dopuści się przewinienia w czasie wykonywania swoich funkcji w Kościele.
Nowe przepisy to efekt reformy Księgi VI Kodeksu Prawa Kanonicznego, przeprowadzonej przez papieża Franciszka. W związku z tym polski Episkopat uznał, że konieczne jest doprecyzowanie zasad wymierzania kar finansowych na poziomie krajowym.
Dekret został promulgowany 26 lutego 2026 r. w Warszawie i opublikowany w urzędowym organie „Akta Konferencji Episkopatu Polski”. Wcześniej, 26 stycznia 2026 r., uzyskał tzw. recognitio Dykasterii ds. Biskupów, czyli formalne zatwierdzenie przez Stolicę Apostolską.
Nowe regulacje nie tworzą katalogu nowych przestępstw. Nie wprowadzają też „nowych win” dla zwykłych parafian. Ich celem jest precyzyjne określenie, jak obliczać i egzekwować sankcje finansowe przewidziane już w prawie kanonicznym.
To oznacza jedno: od 1 marca zasady będą jasne, jednolite i powiązane z konkretnym wskaźnikiem ekonomicznym.
Nawet 20-krotność płacy minimalnej. Jak będą liczone grzywny?
Najważniejsza zmiana dotyczy sposobu ustalania wysokości grzywny.
Zgodnie z art. 1 Dekretu, kara pieniężna będzie ustalana w odniesieniu do minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w Polsce w dniu jej wymierzenia. To oznacza, że wysokość sankcji będzie automatycznie zmieniać się wraz ze wzrostem płacy minimalnej.
Ustalono konkretne widełki:
- Minimalna kara – nie mniej niż połowa minimalnego wynagrodzenia brutto (obecnie 4 806 zł brutto),
- Maksymalna kara – nie więcej niż 20-krotność minimalnego wynagrodzenia brutto.
W praktyce daje to dziś pułap przekraczający 96 tys. zł.
To pierwsza tak precyzyjna regulacja w Polsce. Do tej pory przepisy mówiły ogólnie o możliwości nakładania kar pieniężnych, bez jasnych limitów kwotowych.
Co istotne, decyzję o konkretnej wysokości grzywny podejmuje organ wymierzający karę – np. biskup lub sąd kościelny – biorąc pod uwagę okoliczności sprawy.
Czy Kościół może karać finansowo wiernych?
W Kodeksie Prawa Kanonicznego znajduje się wyraźny zapis, że Kościół ma „przyrodzone i własne prawo karania sankcjami karnymi wiernych, którzy popełnili przestępstwo”.
W języku prawa kanonicznego „wierni” oznaczają wszystkich ochrzczonych należących do Kościoła katolickiego – zarówno duchownych, jak i świeckich.
Przestępstwa kanoniczne to m.in. apostazja, herezja, schizma, profanacja Najświętszego Sakramentu czy niektóre przestępstwa seksualne.
Trzeba jednak jasno podkreślić: nowy dekret nie oznacza, że zwykli parafianie będą karani grzywną za nieobecność w kościele czy brak spowiedzi. Dokument doprecyzowuje sposób ustalania wysokości kar już przewidzianych w prawie kanonicznym.
W praktyce sankcje finansowe najczęściej dotyczą duchownych oraz świeckich pełniących określone funkcje kościelne – np. zarządzających majątkiem czy wykonujących zadania zlecone przez władzę kościelną.
Potrącenia z wynagrodzenia księdza – czy można zabrać wszystko?
Nowy dekret przewiduje także możliwość pozbawienia duchownego całości lub części wynagrodzenia kościelnego. To jednak nie oznacza dowolności.
Wprost zapisano, że kara nie może pozbawiać ukaranego środków koniecznych do godziwego utrzymania. Minimalna kwota, jaka musi pozostać do dyspozycji duchownego, ma odpowiadać kwocie wolnej od zajęcia komorniczego przewidzianej w polskim prawie.
Oznacza to, że nawet w przypadku surowej sankcji finansowej ksiądz nie może zostać całkowicie pozbawiony środków do życia.
Ważne jest także to, że pieniądze z grzywien nie zawsze trafią bezpośrednio do parafii. Organ wymierzający karę wskazuje, na jaki cel kościelny ma zostać przeznaczona dana kwota. Może to być utrzymanie duchowieństwa, działalność duszpasterska czy cele charytatywne.
Jedno jest pewne: od 1 marca 2026 r. zasady nakładania kar finansowych w Kościele katolickim w Polsce będą bardziej przejrzyste niż kiedykolwiek wcześniej. A maksymalna grzywna – liczona w dziesiątkach tysięcy złotych – pokazuje, że nowe przepisy mogą mieć realne konsekwencje.
