Papież zatwierdził jeszcze przed Wielkanocą. Nowe zasady w Kościele od 1 marca
Już od 1 marca w Kościele katolickim zaczynają obowiązywać przepisy, które pozwolą nakładać kary finansowe na duchownych, a nawet świeckich pełniących funkcje kościelne. Grzywny mogą sięgnąć nawet 20-krotności najniższej krajowej. Kto znajdzie się na celowniku i za co grożą sankcje?
Nowe przepisy w Kościele – co się zmienia?
Zmiany to efekt nowelizacji Kodeksu prawa kanonicznego zainicjowanej przez papieża Franciszek w grudniu 2021 roku. Reforma przywraca do kościelnego systemu prawnego możliwość nakładania kar finansowych za przestępstwa kanoniczne popełnione podczas pełnienia obowiązków.
Nowe regulacje obejmują nie tylko księży, ale także osoby świeckie, jeśli sprawują urząd w strukturach kościelnych. Oznacza to, że odpowiedzialność finansowa może dotknąć np. administratorów parafii, ekonomów diecezjalnych czy innych świeckich urzędników działających w imieniu Kościoła.
Szczegółowe zasady obowiązujące w Polsce zostały przyjęte przez Konferencja Episkopatu Polski podczas zebrania plenarnego w Gdańsku 14 października ubiegłego roku. 26 stycznia br. dekret uzyskał tzw. recognitio, czyli zatwierdzenie przez Stolicę Apostolską, a następnie zgodę na promulgację.
Nowe przepisy wchodzą w życie 1 marca i od tego dnia biskupi oraz inni przełożeni kościelni będą mogli realnie sięgać po sankcje finansowe wobec osób, które dopuściły się naruszeń prawa kanonicznego.
Ile wyniosą kary? Konkretne kwoty
Największe emocje budzi wysokość możliwych kar. Punktem odniesienia będzie minimalne miesięczne wynagrodzenie brutto, czyli tzw. najniższa krajowa, obowiązująca w dniu wymierzenia kary.
Minimalna grzywna wyniesie równowartość połowy minimalnego wynagrodzenia. Z kolei maksymalna kara finansowa nie będzie mogła przekroczyć 20-krotności najniższej krajowej. W praktyce oznacza to, że sankcje mogą sięgnąć dziesiątek tysięcy złotych.
To jednak nie wszystko. Nowe przepisy przewidują również możliwość pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego. Chodzi np. o uposażenie wypłacane duchownym czy osobom zatrudnionym na kościelnych stanowiskach.
Jednocześnie ustawodawca kościelny wprowadził zabezpieczenie: kara nie może pozbawić ukaranego środków koniecznych do godziwego utrzymania. Oznacza to, że musi zostać zachowana kwota odpowiadająca tzw. kwocie wolnej od zajęcia komorniczego, przewidzianej w polskim prawie w dniu nałożenia kary.
Kościół podkreśla, że sankcje mają charakter dyscyplinujący i sprawiedliwościowy, a nie represyjny. Mają być narzędziem reagowania na konkretne przestępstwa kanoniczne, a nie dowolnie stosowaną formą nacisku.
Kto zapłaci i gdzie trafią pieniądze?
Kary finansowe będą mogły zostać nałożone za przestępstwa kanoniczne popełnione w czasie wykonywania obowiązków wynikających z pełnionego urzędu. Chodzi o czyny określone w Kodeksie prawa kanonicznego – od nadużyć administracyjnych po inne poważne naruszenia dyscypliny kościelnej.
Decyzję o nałożeniu kary podejmować będzie uprawniona władza kościelna – najczęściej biskup diecezjalny lub inny przełożony. To on określi również, na rzecz jakiego podmiotu kościelnego ma zostać wpłacona zasądzona kwota.
Pieniądze z grzywien nie trafią więc do „wspólnej kasy” państwa, lecz zostaną przeznaczone na cele kościelne – zgodnie z decyzją wymierzającego karę. Może to być np. wsparcie instytucji diecezjalnych, dzieł charytatywnych czy innych inicjatyw prowadzonych przez Kościół.
Szczegółowe regulacje zostały opisane w dekrecie opublikowanym na oficjalnej stronie Konferencja Episkopatu Polski oraz w urzędowym periodyku „Akta Konferencji Episkopatu Polski”.
Jedno jest pewne: od 1 marca odpowiedzialność w Kościele nabiera także wymiaru finansowego. Duchowni i świeccy pełniący funkcje kościelne muszą liczyć się z tym, że naruszenie prawa kanonicznego może uderzyć nie tylko w ich reputację, ale i w portfel.
