Nowe zasady dla domów na wsi. Niektórzy Polacy będą mieli dosyć, inni skorzystają
Dynamiczne zmiany demograficzne na polskich obszarach wiejskich prowadzą do narastających napięć między tradycyjną gospodarką rolną a nowymi mieszkańcami. W odpowiedzi na te wyzwania powstaje nowa inicjatywa ustawodawcza, która ma na celu zdefiniowanie wsi jako miejsca produkcji i zabezpieczenie praw osób od pokoleń prowadzących tam działalność. Projekt ten dąży do znalezienia równowagi w relacjach sąsiedzkich, wprowadzając mechanizmy mediacyjne i zmieniając podejście do kwestii uciążliwości zapachowych czy hałasu.
Jakie są główne cele projektu ustawy o funkcjach produkcyjnych wsi?
Projekt ustawy o funkcjach produkcyjnych wsi powstał z inicjatywy Karola Nawrockiego, a nad jego treścią pracowali posłowie Krzysztof Ciecióra oraz Anna Gembicka. Zgodnie z zapowiedziami parlamentarzystów PiS, ten prezydencki dokument ma zostać złożony w Sejmie na posiedzeniu zaplanowanym w dniach 10-13 lutego.
Głównym założeniem nowych przepisów jest zmiana sytuacji rolników w sporach dotyczących immisji poprzez wprowadzenie nowych zasad dla właścicieli nieruchomości oraz ustanowienie obligatoryjnej mediacji. W proces ten, mający na celu polubowne rozwiązywanie konfliktów między rolnikami a ich sąsiadami, angażowane byłyby lokalne instytucje doradztwa rolniczego.
Autorzy nowelizacji podkreślają, że regulacje są niezbędne, aby zapobiec eliminowaniu rolników z terenów wiejskich, które w swej naturze pozostają miejscem produkcji.
Jak obecne przepisy dotyczące immisji wpływają na sytuację prawną rolników?
Bezpośrednim impulsem do prac nad ustawą stała się sprawa rolnika Szymona Kluki z Grodziska pod Łodzią, który mimo posiadania pozwoleń na budowę chlewni, został zobowiązany przez Sąd Apelacyjny w Łodzi do zapłaty 100 tys. zł sąsiadom za uciążliwości zapachowe.
Obecnie rolnicy podlegają tym samym przepisom o immisjach co każdy inny podmiot, na przykład nowo powstała firma budowlana, co przy niekorzystnych liniach orzeczniczych sądów stawia ich w trudnym położeniu prawnym.
Istniejące luki prawne pozwalają na próby ograniczania działalności rolniczej ze względu na immisje, czyli skutki działań właściciela na własnym gruncie odczuwalne przez sąsiadów, co stwarza realne ryzyko wypierania produkcji rolnej ze wsi.
Jakie jest stanowisko Ministerstwa Rolnictwa w sprawie ochrony interesów rolników?
Posłowie Krzysztof Ciecióra i Anna Gembicka, będący członkami prezydenckiej Rady Rolnictwa, skrytykowali ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego za brak wcześniejszych działań w sprawie ochrony produkcji na wsi i przypadek Szymona Kluki.
Minister Stefan Krajewski zadeklarował jednak, że resort rolnictwa prowadzi obecnie zaawansowane prace międzyresortowe nad ustawą, której celem jest zabezpieczenie interesów osób od pokoleń prowadzących na wsi działalność rolniczą i okołorolniczą.
Projekt jest uznawany za kluczowy dla polskiego rządu i uzyskał już wewnętrzną akceptację, a planowany termin jego ostatecznego przyjęcia to pierwsza połowa 2026 roku.
W jaki sposób projekt ustawy uwzględnia problem nowych mieszkańców wsi?
Regulacje mają przeciwdziałać próbom ograniczania funkcji gospodarstw przez nowych mieszkańców, którzy przenosząc się z miast, skarżą się na charakterystyczne dla produkcji rolniczej i przemysłowej dźwięki oraz zapachy. W takich sporach regionalne ośrodki doradztwa rolniczego miałyby oceniać, czy rolnik faktycznie przekracza dopuszczalne normy emisji.
Zgodnie z założeniami, osoby osiedlające się na terenach wiejskich muszą mieć świadomość istnienia tam działalności rolniczej prowadzonej przez okolicznych mieszkańców.
Jednocześnie projekt nie tworzy nierównowagi prawnej; choć wzmacnia pozycję rolników, nadal zobowiązuje ich do przestrzegania przepisów oraz prowadzenia działalności wyłącznie na podstawie wymaganych prawem zgód i pozwoleń.
