Prezydent podpisał. Wchodzą nowe przepisy. Kontrolerzy zapukają do drzwi Polaków

Polacy biją rekordy L4, ZUS intensyfikuje kontrole

W 2025 roku Polacy wystawili aż 27,5 mln zwolnień lekarskich, spędzając na L4 łącznie 290,5 mln dni. To prawie 1,5 mln dni więcej niż rok wcześniej. Statystyki pokazują, że średnia długość zwolnienia wynosiła ok. 10,8 dnia, a przeciętna skumulowana absencja - ponad 33 dni. Najczęściej chorowano z powodu problemów mięśniowo-szkieletowych, zaburzeń psychicznych, chorób układu oddechowego oraz urazów. 

ZUS, nie ignorując rosnącej skali absencji, wprowadza coraz bardziej skuteczne mechanizmy kontroli. System e-ZLA krzyżuje dane w czasie rzeczywistym z innymi bazami ZUS i automatycznie wyłapuje podejrzane przypadki, takie jak „mostki” między weekendami a świętami, cykliczne zwolnienia od różnych lekarzy, czy L4 wystawiane przez lekarzy, którzy sami przebywają na zwolnieniu. 

W pierwszym półroczu 2025 roku wstrzymano 14,8 tys. zasiłków, a całkowita kwota cofniętych świadczeń wyniosła ponad 150 mln zł. Kontrole nie ograniczają się już do analiz biurowych - inspektorzy mogą przeprowadzać niezapowiedziane wizyty domowe i reagować na sygnały od „życzliwych”, np. zdjęcia z wakacji lub imprez.

Co wolno na L4, a co grozi utratą zasiłku

Zwolnienie lekarskie nigdy nie było czasem wolnym. Obecnie obowiązujące przepisy pozwalają na wyjście do lekarza, apteki, na rehabilitację czy na podstawowe zakupy - o ile lekarz nie zaznaczył kodu „1”, który nakazuje leżenie. 

Wszystkie aktywności zarobkowe, wyjazdy turystyczne czy remonty to ryzyko utraty zasiłku. Już teraz ZUS monitoruje media społecznościowe i na tej podstawie wstrzymuje świadczenia. W praktyce nawet krótkie działania zarobkowe lub „pomoc znajomemu” mogą skutkować cofnięciem zasiłku, a pracodawca może rozwiązać umowę w trybie dyscyplinarnym, co pozostaje w aktach pracowniczych na stałe.

Rewolucja 13 kwietnia i nowe definicje pracy zarobkowej

Największe zmiany wejdą w życie 13 kwietnia 2026 roku. Inspektorzy ZUS będą mogli wchodzić do mieszkań ubezpieczonych, a legitymowanie stanie się formalnym uprawnieniem. 

Wprowadzona zostanie precyzyjna definicja pracy zarobkowej - każda czynność przynosząca dochód skutkuje utratą zasiłku. Jednocześnie nowa ustawa łagodzi absurdalny zakaz pracy równoległej: od kwietnia można wykonywać czynności, które nie wpływają na leczenie, np. prowadzenie zajęć na uczelni przy złamanej ręce. 

Od 1 stycznia 2027 roku lekarz nie będzie musiał określać tytułu zwolnienia dla ubezpieczonych z wieloma etatami, jeśli druga praca nie koliduje z leczeniem. W praktyce oznacza to koniec niejasności i prób obejścia prawa - od teraz każdy krok chorego będzie precyzyjnie określony i w pełni kontrolowany.