Bierzesz statyny i łykasz ten naturalny suplement? Twoja wątroba może tego nie wytrzymać
Wielu pacjentów stosujących leki obniżające cholesterol decyduje się na dodatkowe wsparcie organizmu, sięgając po preparaty bez recepty, takie jak suplementy zawierające ekstrakt z czerwonego ryżu drożdżowego. Należy jednak pamiętać, że łączenie farmakoterapii z preparatami naturalnymi nie zawsze jest bezpieczne. Niewłaściwe zestawienie tych substancji może prowadzić do nadmiernego obciążenia narządów, w tym uszkodzenia wątroby oraz tkanki mięśniowej. Taka praktyka, stosowana bez konsultacji medycznej, odczuwalnie zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań zdrowotnych.
- Czym z punktu widzenia biochemii jest monakolina K i dlaczego ma bezpośredni związek z lekami na receptę?
- Jakie niepokojące sygnały wysyła organizm, gdy dochodzi do przeciążenia wątroby i mięśni?
- Dlaczego jednoczesne stosowanie preparatów aptecznych i suplementów niesie ze sobą ryzyko interakcji lekowych?
Naturalny suplement o działaniu statyn
Aby zrozumieć ten mechanizm, warto przyjrzeć się składowi popularnych preparatów. Fermentowany czerwony ryż drożdżowy (ang. Red Yeast Rice), często stosowany jako naturalne wsparcie przy zbyt wysokim poziomie cholesterolu, swoją skuteczność zawdzięcza konkretnej substancji czynnej. Jest nią monakolina K.
Z medycznego punktu widzenia monakolina K jest chemicznym odpowiednikiem lowastatyny – pierwszego leku z grupy statyn, dostępnego wyłącznie na receptę. Decydując się na suplement z czerwonym ryżem drożdżowym, pacjent przyjmuje substancję o działaniu analogicznym do leku. Z perspektywy metabolizmu, w tym procesów trawiennych i pracy enzymów wątrobowych, forma podania substancji (naturalny suplement czy tabletka z apteki) nie ma dla organizmu większego znaczenia.
Ryzyko dublowania terapii i obciążenie wątroby
Sytuacja staje się problematyczna, gdy pacjent przyjmujący przepisaną przez kardiologa dawkę statyn (np. atorwastatyny czy rosuwastatyny) decyduje się na jednoczesne stosowanie suplementów z monakoliną K. W organizmie dochodzi wówczas do niekontrolowanego powielenia działania mechanizmów obniżających poziom lipidów.
Wątroba, jako narząd w głównej mierze odpowiedzialny za metabolizm tych substancji, zostaje narażona na znaczne przeciążenie. W wynikach badań laboratoryjnych krwi stan ten objawia się podwyższonym stężeniem enzymów wątrobowych – rosną wskaźniki ALAT (aminotransferaza alaninowa) oraz ASPAT (aminotransferaza asparaginianowa). Taka nadpodaż substancji czynnych może w konsekwencji prowadzić do stanu zapalnego narządu.
Rabdomioliza jako skutek niepożądany w tkance mięśniowej
Nadmierna kumulacja substancji o działaniu statyn wpływa również na mięśnie szkieletowe. Poważnym skutkiem ubocznym wynikającym z nakładania się terapii jest rabdomioliza – zespół objawów polegający na uszkodzeniu i rozpadzie komórek mięśniowych. Uwolniona w tym procesie mioglobina trafia do krwiobiegu, co stanowi obciążenie dla układu wydalniczego i może prowadzić do ostrej niewydolności nerek.
Pacjenci przyjmujący statyny, którzy jednocześnie decydują się na suplementację, powinni niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, jeśli zaobserwują u siebie następujące objawy:
- niewyjaśniony ból i tkliwość mięśni (zwłaszcza w okolicach łydek, ud i dolnego odcinka pleców),
- przewlekłe uczucie osłabienia, przypominające objawy infekcji wirusowej, ale występujące bez innych oznak przeziębienia czy grypy,
- zmienione, ciemne zabarwienie moczu – to wyraźny sygnał świadczący o tym, że uwalniane białka mięśniowe obciążają nerki.
Podstawowa zasada w farmakoterapii zakłada, że w przypadku przyjmowania leków na receptę obniżających poziom cholesterolu, pacjent nie powinien samodzielnie włączać do diety suplementów zawierających ekstrakt z czerwonego ryżu drożdżowego lub monakolinę K.
Bezpieczeństwo i konsultacje lekarskie
Bezpieczna medycyna opiera się na precyzyjnie dobranych dawkach substancji czynnych. Zawsze należy informować lekarza prowadzącego o każdym stosowanym suplemencie diety. Należy mieć na uwadze, że preparaty ziołowe i naturalne ekstrakty mogą wchodzić w istotne klinicznie interakcje lekowe z podstawową terapią zaleconą przez specjalistę.
Bibliografia:
- Mazzanti, G., Moro, P. A., Raschi, E., Da Cas, R., Menniti-Ippolito, F. (2017). Adverse reactions to dietary supplements containing red yeast rice: assessment of cases from the Italian surveillance system. „British Journal of Clinical Pharmacology”, 83(4), 894-908. Link do badania
- Cohen, P. A., Avula, B., Khan, I. A. (2017). Variability in strength of red yeast rice supplements purchased from mainstream retailers. „European Journal of Preventive Cardiology”, 24(13), 1431-1434. Link do badania
- Gerards, M. C., Terlou, R. J., Yu, H., Koks, C. H., Gerdes, V. E. (2015). Traditional Chinese lipid-lowering agent red yeast rice results in significant LDL reduction but safety is uncertain - a systematic review and meta-analysis. „Atherosclerosis”, 240(2), 415-423. Link do badania
