Po tym poznasz, że dziecko ma udar. Gdy zobaczysz te objawy, natychmiast zabierz je do szpitala
Udar mózgu powszechnie kojarzy się z chorobami wieku podeszłego, tymczasem statystyki wskazują, że co roku diagnozuje się go u 3 do 5 na 100 000 dzieci, w tym również u noworodków. Kluczowym czynnikiem decydującym o powrocie do zdrowia jest czas, który nierzadko traci się na błędne diagnozy, takie jak ostra migrena, padaczka czy zatrucie pokarmowe. Kiedy niedokrwienie uszkadza tkankę mózgową, liczy się każda minuta. Z tego powodu znajomość specyficznych, często nietypowych objawów udaru u dziecka stanowi podstawową wiedzę, jaką powinien posiadać każdy rodzic.
Dlaczego udar u dziecka tak łatwo przeoczyć?
Głównym problemem w diagnostyce udarów dziecięcych jest niska świadomość problemu. Rodzice, a często także lekarze pierwszego kontaktu, rzadko biorą pod uwagę udar u kilkulatka, ponieważ jego układ krwionośny w teorii funkcjonuje bez obciążeń.
U dzieci rzadko występują klasyczne czynniki ryzyka, takie jak miażdżyca czy wieloletnie nadciśnienie. Zamiast tego przyczyny udarów pediatrycznych obejmują najczęściej ukryte wady serca, zaburzenia krzepnięcia krwi (trombofilie), zakażenia ogólnoustrojowe (np. ostre infekcje wirusowe), a także urazy szyi, które mogą prowadzić do rozwarstwienia tętnicy. Ten fałszywy spokój sprawia, że tzw. okno terapeutyczne – kluczowe dla podania leków rozpuszczających skrzep – często zamyka się, zanim dziecko trafi na oddział neurologiczny.
Nietypowe sygnały. Jak manifestuje się udar u najmłodszych?
Objawy udaru u dzieci różnią się w zależności od wieku. O ile u nastolatków symptomy bywają zbliżone do tych występujących u dorosłych, o tyle u noworodków i niemowląt udar przebiega w sposób niejednoznaczny. Zamiast niedowładu znacznie częściej obserwuje się uogólnione lub ogniskowe objawy neurologiczne.
Zwróć szczególną uwagę na następujące symptomy:
- nagłe drgawki (zwłaszcza obejmujące tylko jedną stronę ciała, jedną rączkę lub nóżkę),
- wyraźna letargiczność (dziecko jest nienaturalnie senne, przelewa się przez ręce, nie reaguje na bodźce),
- epizody bezdechu u noworodków,
- nagły, silny ból głowy u starszych dzieci, często połączony z gwałtownymi wymiotami i sztywnością karku,
- zaburzenia widzenia (dziecko zgłasza podwójne widzenie lub nagle traci wzrok w jednym oku).
Test FAST. Zastosuj ten schemat od razu
Nawet jeśli objawy wydają się łagodne i przypominają wyczerpanie po infekcji, istnieje sprawdzony algorytm pomagający w szybkim rozpoznaniu epizodu naczyniowo-mózgowego.
Podstawą diagnostyki wstępnej jest test FAST (ang. Face, Arm, Speech, Time). Schemat postępowania polega na trzech krokach: poproś dziecko o uśmiech (czy kącik ust opada?), każ podnieść obie ręce (czy jedna opada mimowolnie?) i poproś o powtórzenie prostego zdania (czy mowa jest bełkotliwa, a słowa splątane?). Jeśli chociaż jedna odpowiedź jest twierdząca, należy natychmiast wezwać Zespół Ratownictwa Medycznego (112), wyraźnie zgłaszając podejrzenie udaru.
Szybka reakcja minimalizuje powikłania neurologiczne. Każda minuta opóźnienia w przywróceniu przepływu krwi do mózgu prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń neuronów. Należy pamiętać, by pod żadnym pozorem nie podawać dziecku leków na własną rękę (w szczególności aspiryny czy innych środków przeciwbólowych). Udar może mieć charakter krwotoczny, a leki rozrzedzające krew mogą znacznie pogorszyć stan małego pacjenta. Dziecko musi zostać pilnie przewiezione do szpitala z oddziałem neurologii dziecięcej, gdzie specjaliści wykonają rezonans magnetyczny (MRI) – podstawowe badanie pozwalające potwierdzić uszkodzenie niedokrwienne.
Bibliografia:
- Ferriero, D. M., Fullerton, H. J. (2019). Management of Stroke in Neonates and Children: A Scientific Statement From the American Heart Association/American Stroke Association. „Stroke”, 50(3), e51-e96. Link do badania
- Mallick, A. A., Ganesan, V. (2014). Childhood arterial ischaemic stroke incidence, presenting features, and risk factors: a prospective population-based study. „The Lancet Neurology”, 13(1), 35-43. Link do badania
- Tsze, D. S., Valente, J. H. (2011). Pediatric Stroke: A Review. „Emergency Medicine International”, 2011(1), 734506. Link do badania
