Co dzieje się z kontem bankowym po śmierci właściciela? Każdy powinien o tym wiedzieć
Śmierć właściciela rachunku bankowego nie oznacza, że zgromadzone na nim pieniądze przepadają. Nie oznacza też, że rodzina może od razu wypłacić wszystkie oszczędności. Bank musi zastosować odpowiednie procedury, a dostęp do środków zależy między innymi od tego, czy zmarły wcześniej przygotował specjalną dyspozycję. Okazuje się, że istnieje rozwiązanie, dzięki któremu bliscy mogą otrzymać część pieniędzy bez czekania na zakończenie sprawy spadkowej.
Wiele osób nie zastanawia się nad tym, co stanie się z ich rachunkiem bankowym po śmierci. Tymczasem zgromadzone oszczędności mogą mieć ogromne znaczenie dla najbliższych, szczególnie w pierwszych tygodniach po stracie członka rodziny. Trzeba jednak pamiętać, że samo pokrewieństwo nie uprawnia do swobodnego dysponowania pieniędzmi zmarłego. Istnieje natomiast rozwiązanie przewidziane w Prawie bankowym, które pozwala odpowiednio wcześniej zabezpieczyć interesy wybranych osób.
Co dzieje się z kontem bankowym po śmierci właściciela? Bank ma określone obowiązki
W chwili śmierci właściciela indywidualnego rachunku bankowego sytuacja prawna zgromadzonych na nim pieniędzy ulega zmianie. Zgodnie z art. 59a Prawa bankowego umowa rachunku bankowego zawarta z osobą fizyczną, która nie prowadziła go w związku z działalnością gospodarczą, co do zasady rozwiązuje się z dniem jej śmierci.
Pieniądze zgromadzone na koncie stają się częścią spadku i podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Oznacza to, że ostatecznie trafiają do spadkobierców ustawowych lub osób wskazanych w testamencie. Bank nie może jednak po prostu przekazać oszczędności pierwszemu członkowi rodziny, który zgłosi się do placówki.
Najczęściej konieczne jest przedstawienie dokumentów potwierdzających prawo do spadku. Może to być prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.
Warto również wiedzieć, że istnieje wyjątek dotyczący kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 55 Prawa bankowego bank ma obowiązek wypłacić osobie, która przedstawi rachunki, kwotę przeznaczoną na pokrycie kosztów pogrzebu posiadacza rachunku. Nie może ona przekraczać kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Taka wypłata nie wymaga wcześniejszego zakończenia postępowania spadkowego.
Jak otrzymać pieniądze z konta zmarłego bez sprawy spadkowej? Jest specjalna dyspozycja
Istnieje sposób, dzięki któremu właściciel rachunku może jeszcze za życia zdecydować, kto otrzyma określoną kwotę po jego śmierci. Chodzi o tak zwaną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, uregulowaną w art. 56 Prawa bankowego.
Rozwiązanie polega na złożeniu bankowi pisemnego polecenia wypłaty pieniędzy wskazanym osobom po śmierci właściciela rachunku. Co istotne, nie można wskazać dowolnego człowieka. Ustawa wymienia konkretny krąg uprawnionych. Są to małżonek, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki oraz rodzeństwo posiadacza rachunku.
Łączna kwota wypłat wynikających z takiej dyspozycji nie może przekroczyć 20-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez nagród z zysku, ogłaszanego przez GUS za ostatni miesiąc przed śmiercią właściciela. Limit dotyczy wszystkich dyspozycji łącznie, a nie każdej wskazanej osoby osobno.
Jak ustanowić takie zabezpieczenie? Właściciel rachunku powinien skontaktować się z bankiem, w którym ma konto oszczędnościowe, oszczędnościowo-rozliczeniowe lub lokatę terminową. Następnie musi złożyć odpowiednie pisemne oświadczenie i wskazać osoby, które mają otrzymać pieniądze, oraz przypadające im kwoty.
Dyspozycję można w dowolnym momencie zmienić lub odwołać. Co ważne, środki wypłacone na jej podstawie nie wchodzą do masy spadkowej. Dzięki temu uprawniona osoba może otrzymać pieniądze bez oczekiwania na zakończenie postępowania spadkowego.
Pełnomocnictwo do konta nie wystarczy. Bliscy powinni pamiętać o ważnej różnicy
Niektórzy właściciele rachunków wychodzą z założenia, że wystarczy ustanowić pełnomocnika, aby zabezpieczyć dostęp bliskiej osoby do oszczędności po swojej śmierci. To poważny błąd. Pełnomocnictwo do rachunku bankowego co do zasady wygasa wraz ze śmiercią jego właściciela.
Oznacza to, że osoba, która wcześniej mogła wypłacać pieniądze, wykonywać przelewy i zarządzać rachunkiem, traci takie uprawnienia. Nie może więc po śmierci bliskiego korzystać z jego konta na podstawie dotychczasowego pełnomocnictwa. Zwraca na to uwagę również Rzecznik Finansowy.
Warto przy tym pamiętać, że inaczej wygląda sytuacja w przypadku rachunku wspólnego. Śmierć jednego ze współposiadaczy nie musi automatycznie oznaczać rozwiązania umowy. Druga osoba może nadal korzystać z rachunku, choć szczegółowe zasady zależą od umowy z bankiem. Nie oznacza to jednak, że wszystkie znajdujące się na nim pieniądze automatycznie stają się jej wyłączną własnością.
Właściciele rachunków powinni zatem odpowiednio wcześniej pomyśleć o zabezpieczeniu finansowym najbliższych. Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci może znacznie uprościć formalności i pomóc rodzinie w trudnym momencie. Warto zapytać o nią w swoim banku, zanim pojawi się sytuacja, w której taka wiedza okaże się niezbędna.
