Dwa razy wyższe ryzyko raka żołądka. Wszystko przez jeden produkt
Nowotwory żołądka to podstępny wróg, który co roku zabiera życie tysiącom Polaków. Choć za rozwój choroby często odpowiadają geny czy zakażenia bakteryjne, najnowsze badania nie pozostawiają złudzeń: to, co codziennie ląduje w naszej szklance, może drastycznie zwiększać ryzyko diagnozy. Naukowcy wzięli pod lupę konkretną grupę produktów, a wyniki okazały się alarmujące – zwłaszcza dla osób, które nie potrafią odmówić sobie cukru.
Rak żołądka pozostaje jednym z najgroźniejszych i najbardziej zabójczych nowotworów. Statystyki w Polsce są niezwykle niepokojące – w 2023 roku chorobę tę zdiagnozowano u blisko 4,9 tysiąca osób, a zmarło z jej powodu niemal 4,6 tysiąca pacjentów. Taka proporcja czyni z niego nowotwór o jednej z najwyższych śmiertelności.
Rak żołądka jest najczęściej diagnozowany u osób starszych (średni wiek to 69 lat), przy czym mężczyźni chorują na niego niemal dwukrotnie częściej niż kobiety. Głównym problemem w Polsce jest zbyt późna diagnostyka. Około 70 proc. pacjentów trafia do onkologa w stadium mocno zaawansowanym lub rozsianym, co radykalnie zmniejsza szanse na całkowite wyleczenie. Wynika to m.in. z faktu, że nowotwór ten długo rozwija się po cichu, a utrudniony dostęp do badań endoskopowych sprawia, że pacjenci są diagnozowani z opóźnieniem.
Słodzone napoje pod lupą naukowców. Zaskakujące wyniki badań
Badacze z Massachusetts General Hospital przeanalizowali dane zebrane w latach 1986–2022 od ponad 112 tysięcy uczestników dwóch wielkich projektów zdrowotnych w USA. Wyniki opublikowane w „Gastro Hep Advances” ujawniły bezpośredni związek między dietą a zachorowalnością na nowotwór żołądka. Winowajcą okazały się napoje słodzone cukrem – gazowane, lemoniady, napoje sportowe i poncze.
Osoby, które codziennie sięgały po co najmniej jedną porcję (ok. 237 ml) takiego napoju, miały aż 2,45 razy wyższe ryzyko zachorowania na raka żołądka w porównaniu do osób, które w ogóle ich nie piły.
Co więcej, zależność ta różniła się w zależności od płci:
- u kobiet ryzyko było niemal trzykrotnie wyższe,
- u mężczyzn wzrastało dwukrotnie.
Co ciekawe, naukowcy nie zauważyli podobnej korelacji w przypadku napojów ze sztucznymi słodzikami (tzw. napojów zero). Uważa się, że ogromna ilość dodanego cukru prowadzi do insulinooporności, sprzyja otyłości, napędza przewlekłe stany zapalne w organizmie, a także zaburza naturalną florę bakteryjną (powoduje dysbiozę) – co wspólnie toruje drogę komórkom nowotworowym.
Zobacz też: Gnije i fermentuje w jelitach. Lepiej nie łącz tego z ziemniakami. Tłumaczy dietetyk
Inne przyczyny raka żołądka
Cukier to zaledwie jeden z czynników ryzyka. Eksperci zgodnie podkreślają, że główną i najważniejszą przyczyną powstawania raka żołądka jest przewlekłe zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Nieleczona infekcja może latami wywoływać stan zapalny, owrzodzenia, a ostatecznie nowotwór.
Do pozostałych, kluczowych przyczyn i czynników sprzyjających chorobie należą:
- nieodpowiednia dieta – oparta na żywności wysokoprzetworzonej, bogata w sól, produkty wędzone i marynowane, a uboga w świeże warzywa i owoce,
- używki – regularne palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu,
- choroby współistniejące – m.in. otyłość, cukrzyca, przewlekłe zanikowe zapalenie żołądka czy choroba wrzodowa,
- czynniki genetyczne – występowanie raka żołądka u bliskich krewnych lub obciążenie genetyczne (np. zespół Lyncha).
Zobacz też: Kapusta kiszona to balsam dla jelit, ale jest jeden haczyk. Te osoby powinny omijać ją szerokim łukiem
Objawy raka żołądka – nie ignoruj wczesnych sygnałów
Rak żołądka na początkowym etapie jest niezwykle dyskretny. Jego wczesne objawy są powszechne i niespecyficzne, przez co pacjenci rzadko łączą je z poważną chorobą, zrzucając winę na zwykłą niestrawność lub stres.
Do wczesnych objawów raka żołądka zaliczamy:
- częstą zgagę, odbijanie i wzdęcia,
- bóle lub dyskomfort w nadbrzuszu,
- wczesne uczucie pełności w trakcie jedzenia,
- nieuzasadniony spadek apetytu.
Gdy guz rośnie, pojawiają się objawy zaawansowanego stadium, które bezwzględnie wymagają pilnej interwencji medycznej. Są to m.in.: znaczna, niezamierzona utrata masy ciała, trudności w przełykaniu, uporczywe wymioty (niekiedy z domieszką krwi), postępujące osłabienie (wynikające z anemii) oraz smoliste, ciemne stolce, które świadczą o krwawieniu z przewodu pokarmowego.
Zobacz też: Parzę 10 minut i piję zamiast herbaty przed śniadaniem. Na cholesterol działa bosko
Jak często się badać i jakie badania wykonywać?
Złotym standardem w diagnostyce i profilaktyce nowotworów górnego odcinka przewodu pokarmowego jest gastroskopia. W Polsce obecnie nie funkcjonuje powszechny, ogólnopolski program przesiewowy w kierunku raka żołądka (jak ma to miejsce np. w przypadku raka jelita grubego). Wobec tego kluczowa jest czujność pacjenta.
Kiedy i jak należy się badać?
- Reakcja na objawy – Gastroskopię należy wykonać zawsze, gdy nawracające problemy trawienne (bóle brzucha, zgaga, niestrawność) utrzymują się dłużej niż kilka tygodni i nie ustępują po zastosowaniu leków i odpowiedniej diety.
- Testy na Helicobacter pylori – Warto profilaktycznie, a już na pewno przy objawach ze strony żołądka, wykonać test w kierunku tej bakterii (np. nieinwazyjny test z kału, z krwi lub test oddechowy). W przypadku pozytywnego wyniku, wprowadza się antybiotykoterapię (eradykację), co drastycznie obniża szansę na rozwój raka w przyszłości.
- Nadzór grup ryzyka – Osoby obciążone genetycznie (gdy rak żołądka wystąpił u rodziców, dziadków lub rodzeństwa) powinny znajdować się pod stałą kontrolą gastroenterologa. W takich przypadkach lekarz może zalecić wykonywanie gastroskopii w regularnych odstępach czasu. Badaniu powinny również regularnie poddawać się osoby z przewlekłym stanem zapalnym żołądka.
Oprócz kontroli u specjalisty najlepszą formą profilaktyki pozostają zmiany nawyków z wyeliminowaniem – jak pokazują badania – nadmiernych ilości cukru pod postacią słodzonych napojów.
