MSWiA planuje nowe paszporty. Kontrowersje wokół tego jednego hasła

Dokument, który musi nadążać za technologią

Paszport to nie tylko symbol obywatelstwa i przepustka do podróży, ale także zaawansowany technologicznie dokument, który musi skutecznie chronić tożsamość jego posiadacza. Jak ustaliło RMF FM, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoczęło przygotowania do wprowadzenia nowych wzorów paszportów. Planowane zmiany mają objąć zarówno warstwę wizualną, jak i zabezpieczenia techniczne, które z biegiem lat tracą swoją skuteczność wobec coraz bardziej zaawansowanych metod fałszowania.

W resorcie podkreśla się, że standardem jest aktualizacja zabezpieczeń mniej więcej co 10 lat. To odpowiedź na postęp technologiczny i rosnące możliwości grup zajmujących się podrabianiem dokumentów. Nowoczesny paszport ma utrudniać kopiowanie elementów graficznych, mikrodruków czy danych biometrycznych, a jednocześnie ułatwiać szybkie i pewne potwierdzenie tożsamości na granicy.

Zmiany w dokumentach to także okazja do uporządkowania kwestii praktycznych. Obecne paszporty zawierają wiele niewykorzystanych stron, co według urzędników może być nieefektywne. Trwają więc analizy, czy liczba stron powinna zostać zmniejszona lub dostosowana do realnych potrzeb podróżnych. Wszystko to dzieje się jednak w cieniu znacznie głośniejszej debaty, która dotyczy nie technologii, a symboliki.

Kontrowersyjne hasło i skargi obywateli

Jednym z najbardziej dyskutowanych elementów obecnego paszportu jest hasło „Bóg, Honor, Ojczyzna”. Jak przypomina RMF FM, ponad 1500 osób złożyło skargi do Rzecznik Praw Obywatelskich, wskazując, że obecność tego motta może naruszać wolność sumienia i wyznania. Skarżący argumentują, że dokument państwowy powinien zachować neutralność światopoglądową, zwłaszcza że paszport jest obowiązkowy dla osób podróżujących poza Unię Europejską.

MSWiA potwierdza, że sprawą zajmie się specjalny zespół ministerialny. To on na końcowym etapie prac ma zdecydować, czy hasło pozostanie w nowym wzorze dokumentu, czy zostanie usunięte albo zastąpione innym rozwiązaniem. Decyzja nie będzie łatwa, bo motto to dla wielu Polaków ważny element tradycji i historii, a dla innych - symbol, który nie powinien znajdować się w oficjalnym dokumencie.

Dodatkowo pojawiają się pomysły, by w warstwie graficznej paszportów mocniej zaznaczyć różnorodność kraju. Jedna z koncepcji zakłada, że każde województwo mogłoby otrzymać własny motyw graficzny, inspirowany lokalnym dziedzictwem. Taki krok miałby podkreślić regionalną tożsamość, ale jednocześnie zachować jednolity standard dokumentu.

Silna pozycja polskiego paszportu na świecie

Dyskusja o wyglądzie i symbolice paszportu toczy się w momencie, gdy polski dokument ma bardzo mocną pozycję międzynarodową. W najnowszym zestawieniu Henley Passport Index Polska znalazła się na 6. miejscu świata, ex aequo m.in. z Czechami i Nową Zelandią. Oznacza to możliwość podróżowania bez wizy do 183 państw.

Choć to wynik nieco gorszy niż rok wcześniej pod względem liczby dostępnych krajów, wciąż mówimy o ścisłej światowej czołówce. Ranking obejmuje 227 terytoriów, a 199 z nich jest aktywnie notowanych. Tak wysoka pozycja pokazuje, że polski paszport jest dokumentem cenionym i respektowanym na świecie.

Planowane zmiany mają więc nie tylko poprawić bezpieczeństwo, ale też utrzymać prestiż dokumentu w międzynarodowych statystykach. Ostateczne decyzje – zarówno technologiczne, jak i symboliczne - zapadną dopiero po zakończeniu prac zespołu MSWiA. Jedno jest pewne: nowy paszport wzbudzi emocje na długo przed tym, zanim trafi do rąk obywateli.