Nie ignoruj tych zmian skórnych. Zespół paranowotworowy zwiastujący nowotwór jelita
Rak jelita grubego przez wiele lat potrafi rozwijać się w ukryciu, nie dając początkowo żadnych objawów ze strony przewodu pokarmowego. Zdarza się jednak, że rosnący nowotwór wysyła wyraźny sygnał na zewnątrz. Nagły, masowy wysyp ciemnych, zrogowaciałych zmian na skórze pleców czy klatki piersiowej bywa ignorowany lub mylony z naturalnym procesem starzenia. W rzeczywistości może to być tzw. rewelator nowotworowy – wskaźnik sugerujący, że w organizmie toczy się proces chorobowy.
- Czym dokładnie jest zespół Lesera-Trélata i jak odróżnić go od zwykłych brodawek?
- Dlaczego guz rozwijający się w jelicie grubym manifestuje się na ludzkiej skórze?
- Z jakimi jeszcze nietypowymi sygnałami skórnymi może wiązać się nowotwór układu pokarmowego?
Zespół Lesera-Trélata: skóra jako wskaźnik zdrowia
Jednym z klasycznych skórnych objawów nowotworów układu pokarmowego, w tym raka jelita grubego oraz raka żołądka, jest objaw Lesera-Trélata. Jest to specyficzny zespół paranowotworowy, który charakteryzuje się gwałtownym wysiewem brodawek łojotokowych (łac. keratosis seborrhoica).
Same brodawki łojotokowe są zjawiskiem powszechnym i zazwyczaj łagodnym. To brązowe, czarne lub cieliste wykwity, które sprawiają wrażenie przyklejonych do powierzchni naskórka. Mają szorstką, nierówną powierzchnię. Istotna z punktu widzenia medycznego nie jest jednak ich sama obecność, ale dynamika powstawania.
Kluczowe sygnały ostrzegawcze w przypadku zespołu Lesera-Trélata to:
- nagły wysyp zmian – dziesiątki lub setki nowych brodawek pojawiających się w przeciągu zaledwie kilku tygodni lub miesięcy,
- lokalizacja – zmiany najczęściej pojawiają się na tułowiu (plecy, klatka piersiowa, brzuch),
- świąd – brodawkom wywołanym procesem nowotworowym często towarzyszy bardzo uporczywe swędzenie skóry.
Dlaczego rak jelita wpływa na naskórek? Mechanizm zjawiska
Obecność objawów skórnych w przebiegu nowotworów narządów wewnętrznych jest ważnym zjawiskiem diagnostycznym. Mechanizm powstawania zmian na plecach w wyniku guza zlokalizowanego w okrężnicy lub odbytnicy ma podłoże biochemiczne.
Komórki raka jelita grubego mogą uwalniać do krwiobiegu specyficzne substancje – przede wszystkim cytokiny oraz czynniki wzrostu (takie jak transformujący czynnik wzrostu alfa – TGF-α oraz czynnik wzrostu naskórka – EGF). Substancje te krążą we krwi i docierają do receptorów w skórze, gdzie wywołują patologiczną stymulację keratynocytów, prowadząc do ich przerostu i rogowacenia.
Kluczowa zasada diagnostyczna: Pojedyncza brodawka łojotokowa u pacjenta po 50. roku życia to zazwyczaj zmiana fizjologiczna. Jednak ich nagły, masowy wysyp, szczególnie jeśli towarzyszy mu świąd i niezamierzona utrata masy ciała, to wskazanie do pogłębionej diagnostyki onkologicznej, w tym pilnej kolonoskopii.
Guzek siostry Mary Joseph: inny objaw raka układu pokarmowego
Objaw Lesera-Trélata to nie jedyny skórny wskaźnik problemów onkologicznych w jamie brzusznej. Rzadszym, ale bardzo ważnym klinicznie sygnałem jest tzw. guzek siostry Mary Joseph.
Jest to twarda, z reguły bezbolesna (choć czasem sącząca się lub owrzodziała) zmiana zlokalizowana w okolicy pępka. W przeciwieństwie do brodawek łojotokowych, które są reakcją na czynniki krążące we krwi, guzek siostry Mary Joseph to fizyczny przerzut nowotworowy. Pojawia się w zaawansowanych stadiach raka jelita grubego, jajnika lub trzustki, gdy komórki nowotworowe rozsiewają się drogą naczyń chłonnych i krwionośnych bezpośrednio do skóry brzucha.
Co należy zrobić w przypadku wystąpienia objawów?
Jeżeli zaobserwujesz u siebie lub swoich bliskich nagłe i nietypowe zmiany na skórze tułowia, skonsultuj się z lekarzem dermatologiem. Podstawowym badaniem jest dermatoskopia, która pozwala ocenić charakter wykwitów. W przypadku potwierdzenia gwałtownego wysiewu brodawek łojotokowych, wskazane jest skierowanie do gastroenterologa lub onkologa w celu wykonania pełnego panelu badań (kolonoskopia, gastroskopia, USG jamy brzusznej), aby wykluczyć obecność guza układu pokarmowego.
Bibliografia:
- Husain, Z., Ho, J. K., Hantash, B. M. (2013). Sign of Leser-Trélat eliciting a diagnosis of an occult gastrointestinal adenocarcinoma. „Journal of the American Academy of Dermatology”, 68(4), e120-e121. Link do badania
- Gaduputi, V., Chandrala, C., Tariq, H. (2014). Sign of Leser-Trélat Associated with Colorectal Adenocarcinoma. „Case Reports in Gastrointestinal Medicine”, 2014(1), 723150. Link do badania
- Bernett, C. N., Fong, K. J. (2023). Leser-Trelat Sign. „StatPearls”, 1(1), 1-5. Link do badania
