Tyle kosztuje utrzymanie jednego więźnia w Polsce. O takich wypłatach połowa Polaków może pomarzyć. Ujawniono dokładne dane

Z danych przekazanych redakcji WP Finanse przez zespół prasowy Centralnego Zarządu Służby Więziennej wynika, że na koniec października 2026 roku w polskich jednostkach penitencjarnych przebywało łącznie 70 191 osób. W tej grupie znajdowało się 60 888 skazanych, 1 073 ukaranych oraz 8 230 tymczasowo aresztowanych. Po wyraźnym wzroście odnotowanym w 2023 roku, kiedy średni stan osadzonych wynosił 76 284 osoby, w kolejnych latach statystyki zaczęły spadać – w 2024 roku do 72 006, a w 2025 roku do 70 035 więźniów.

Mimo malejącej populacji za kratami, koszty funkcjonowania całego systemu rosną w błyskawicznym tempie. Bezpośrednie wydatki na utrzymanie osadzonych wzrosły z 3,9 mld zł w 2022 roku do 5,8 mld zł w 2025 roku, co oznacza skok o blisko 49 proc. w zaledwie trzy lata. Jak wyjaśnia Ministerstwo Sprawiedliwości, to jednak tylko część rachunku – po doliczeniu środków europejskich całkowity budżet Służby Więziennej wzrósł w tym samym okresie z 6,02 mld zł do 9,08 mld zł, czyli o około 51 proc.

Prawie 7 tys. zł miesięcznie za więźnia. Skąd tak gigantyczny wzrost kosztów?

Skokowy wzrost wydatków widać doskonale w przeliczeniu na pojedynczego osadzonego. Podczas gdy w 2022 roku dzienny koszt utrzymania więźnia wynosił średnio 148,14 zł, w 2025 roku kwota ta sięgnęła już 227,83 zł. W ujęciu miesięcznym oznacza to wzrost z 4505,87 zł do 6929,98 zł, a w skali całego roku rachunek za jedną osobę za kratami zwiększył się z ponad 54 tys. zł do ponad 83,1 tys. zł. Służba Więzienna nie dysponuje jeszcze pełnymi wyliczeniami dla 2026 roku.

Na drastyczne podwyżki wpływa szereg czynników makroekonomicznych – od rosnących cen energii, gazu i żywności, przez podwyżki płacy minimalnej, aż po zmiany podatkowe. W oficjalnym stanowisku służba zwraca również uwagę na czynniki globalne, takie jak "zmiany klimatyczne powodujące np. susze lub powodzie czy też konflikty zbrojne na arenie międzynarodowej".

Powyższe powoduje, iż na przestrzeni ostatnich lat można zauważyć wyraźny wzrost kosztów utrzymania więźnia– ocenia Służba Więzienna.

Pensje funkcjonariuszy mocno w górę. Ile zarabia strażnik więzienny?

Istotnym składnikiem rosnącego budżetu są także uposażenia funkcjonariuszy. W 2022 roku państwo przeznaczyło na wynagrodzenia kadry blisko 1,97 mld zł, natomiast w 2025 roku kwota ta urosła do 2,86 mld zł. Do końca września 2026 roku wydatki na ten cel przekroczyły już 2,15 mld zł.

Zespół prasowy Służby Więziennej ujawnia również, na jakie zarobki mogą liczyć mundurowi na poszczególnych etapach kariery:

Średnio funkcjonariusze Służby Więziennej w pierwszym roku służby na stanowisku strażnika w stopniu szeregowego otrzymują uposażenie wraz z dodatkami o charakterze stałym w wysokości ok. 6 313 zł– wskazuje formacja.

Po pięciu latach służby na stanowisku oddziałowego w stopniu starszego kaprala pensja z dodatkami wynosi ok. 7 659 zł, a po dziesięciu latach – jako starszy oddziałowy w stopniu sierżanta – funkcjonariusz zarabia średnio ok. 8 705 zł.

Coraz mniej więźniów pracuje. Eksperci alarmują o skutkach

Równolegle ze spadkiem liczby osadzonych topnieje grupa więźniów podejmujących zatrudnienie, jednak w tym przypadku tempo spadku jest znacznie szybsze. W 2025 roku pracowało 51,8 proc. skazanych i ukaranych, co oznacza spadek aż o 10 punktów procentowych w ciągu dwóch lat. W 2023 roku zatrudnionych było średnio 41 775 osób, w 2025 roku liczba ta spadła do 32 277, a w pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 roku średnia wyniosła 32 283 osadzonych (z czego 16 615 pracowało odpłatnie, a 15 662 nieodpłatnie na rzecz jednostek).

Tymczasem w polskiej doktrynie penitencjarnej praca uznawana jest za kluczowy element resocjalizacji. Psycholog z KUL, prof. dr hab. Iwona Niewiadomska, podkreśla, że zatrudnienie uczy punktualności, odpowiedzialności i ułatwia powrót do społeczeństwa. Ma ono także wymiar czysto finansowy, ponieważ do pracy w pierwszej kolejności kierowane są osoby z długami alimentacyjnymi i komorniczymi.

Dotychczasowa współpraca Służby Więziennej z kontrahentami zatrudniającymi więźniów wskazuje, że niejednokrotnie skazani po opuszczeniu zakładów karnych znajdują zatrudnienie u wcześniejszych pracodawców, którzy cenią sobie sprawdzonego, przeszkolonego pracownika– przyznaje mjr Justyna Siedlecka ze Służby Więziennej w Katowicach.