Tyle zarabia ksiądz na emeryturze. Cała prawda o świadczeniach duchownych. Polacy są w szoku

ZUS i Fundusz Kościelny – jak działa system duchownych

System emerytalny duchowieństwa w Polsce opiera się na dwóch filarach. Pierwszym jest powszechny system ubezpieczeń społecznych, czyli ZUS. Drugim – Fundusz Kościelny, który od lat budzi emocje i polityczne spory. Zgodnie z projektem ustawy budżetowej, w 2026 roku jego budżet ma wynieść ponad 272 mln zł.

Po ukończeniu 65. roku życia księża nabywają prawo do emerytury z ZUS, dokładnie na takich samych zasadach jak inni ubezpieczeni. Wysokość świadczenia zależy od zgromadzonego kapitału. Problem w tym, że wielu duchownych przez całe życie zawodowe wykonywało wyłącznie działalność duszpasterską. W efekcie ich składki były niskie, a emerytura… minimalna.

Dziś minimalne świadczenie to 1878,91 zł brutto. Tyle właśnie trafia co miesiąc do kieszeni wielu księży seniorów.

Emerytura minimalna czy kilka tysięcy? Wielkie różnice między księżmi

Nie wszyscy duchowni kończą jednak z minimalną emeryturą. Spora grupa przez lata łączyła posługę kapłańską z inną pracą zawodową – jako nauczyciele religii, wykładowcy akademiccy czy kapelani w różnych instytucjach publicznych. Dzięki etatom i pełnym składkom ich świadczenia są wyraźnie wyższe.

Jak informowano wcześniej, średnia emerytura takich księży mieści się w przedziale 3200–3500 zł. To wciąż daleko od luksusu, ale różnica względem minimum jest wyraźna.

Drugie źródło pieniędzy pojawia się po ukończeniu 75 lat. Wtedy proboszcz lub biskup przechodzi w tzw. stan spoczynku, a Fundusz Kościelny wypłaca mu dodatkowe świadczenie w wysokości około 2500 zł brutto. Co ważne – emerytowani duchowni nadal pozostają pod opieką Kościoła. Mogą mieszkać w parafii lub Domu Księży Emerytów, a wyżywienie i zakwaterowanie mają zapewnione nawet wcześniej.

Znacznie trudniejsza sytuacja dotyczy zakonnic. W ich przypadku emerytura bardzo często ogranicza się do minimum. Powód? Brak etatowego zatrudnienia i niskie składki. Tylko nieliczne siostry, które pracowały jako nauczycielki czy opiekunki, mogą liczyć na świadczenia nieco wyższe.

Elita w sutannach. Rekordowe świadczenia i kapelani w mundurach

Są jednak przypadki, które elektryzują opinię publiczną. Chodzi o duchownych, którzy łączyli posługę kościelną z wysokimi stanowiskami w strukturach państwowych. Najgłośniejszym przykładem jest arcybiskup Sławoj Leszek Głódź, były biskup polowy Wojska Polskiego. Według doniesień medialnych na jego konto ma trafiać łącznie nawet 23 tys. zł miesięcznie.

Kapelanów zatrudniają dziś nie tylko wojsko czy policja, ale też straż pożarna, Straż Graniczna, służba więzienna, a nawet Krajowa Administracja Skarbowa. Ich pensje wcale nie należą do niskich. Jak informował w 2024 roku w Sejmie szef KAS Marcin Łoboda, kapelani otrzymywali – w zależności od stanowiska – od 5715 do 9120 zł brutto. Od tych kwot odprowadzane są składki, które w przyszłości przekładają się na wyższe emerytury.

Statystyki pokazują jednak, że są to wyjątki. Z danych z 2023 roku wynikało, że około 3 tys. duchownych pobierało średnio 2122 zł emerytury z ZUS, a łączny koszt świadczeń wyniósł niespełna 77 mln zł. Co więcej, liczba takich emerytów systematycznie spada – w 2015 roku było ich aż 6,7 tys.

Wniosek? Emerytura księdza w Polsce to loteria. Jedni dostają grosze, inni żyją bardzo wygodnie. Wszystko zależy od tego, jaką drogę zawodową wybrali pod sutanną.