Najlepsze warzywo na zakrzepy. Dzięki niemu tętnice pracują pełną parą
Choroby układu krążenia, w tym zakrzepica, odpowiadają za blisko 40% zgonów w naszym kraju, rozwijając się często przez wiele lat bez specyficznych objawów. Naukowcy ze szczególną uwagą przyglądają się naturalnym interwencjom dietetycznym o udowodnionym klinicznie działaniu. Okazuje się, że w ochronie śródbłonka naczyniowego i hamowaniu agregacji płytek krwi niezwykle pomocne jest powszechnie dostępne, polskie warzywo korzeniowe – buraki. To naturalne źródło związków, które krótko po spożyciu stymulują nasze tętnice do wydajniejszej pracy.
- W jaki sposób azotany zawarte w burakach obniżają ryzyko powstawania zakrzepów?
- Mechanizmy, dzięki którym warzywo to rozszerza naczynia krwionośne
- Jak prawidłowo przygotować buraki, aby nie zniszczyć ich właściwości prozdrowotnych?
Burak w profilaktyce zdrowia naczyń krwionośnych
Myśląc o diecie wspierającej serce, zazwyczaj bierzemy pod uwagę czosnek lub oliwę z oliwek. Badania publikowane w czasopismach kardiologicznych wskazują jednak, że to zwyczajny burak (Beta vulgaris) jest jednym z najskuteczniejszych elementów profilaktyki chorób układu krążenia.
Jego kluczową zaletą w tym kontekście nie jest żelazo czy witaminy, ale wysoka zawartość nieorganicznych azotanów. Kiedy jesz buraki lub pijesz z nich sok, bakterie w jamie ustnej oraz enzymy żołądkowe przekształcają te związki w tlenek azotu (NO). Cząsteczka ta odgrywa zasadniczą rolę w utrzymaniu prawidłowej drożności tętnic i minimalizowaniu ryzyka powstawania skrzepów.
Jak tlenek azotu wpływa na układ krążenia?
Tlenek azotu działa rozkurczowo na mięśnie gładkie wyściełające naczynia krwionośne. Spadek poziomu tego związku w organizmie sprzyja dysfunkcji śródbłonka, nadciśnieniu tętniczemu i ostatecznie może prowadzić do rozwoju zakrzepicy. Regularne dostarczanie azotanów pochodzących z buraka uruchamia szereg korzystnych dla zdrowia procesów:
- rozszerzenie naczyń (wazodylatacja) – tętnice zwiększają swoje światło, co odczuwalnie poprawia przepływ krwi i dotlenienie narządów,
- działanie antyagregacyjne – tlenek azotu zapobiega zlepianiu się płytek krwi (trombocytów) na ścianach naczyń, co bezpośrednio redukuje ryzyko powstawania zatorów,
- redukcja sztywności tętnic – krew płynie z mniejszym oporem, co obniża ciśnienie i odciąża mięsień sercowy.
Jak spożywać buraki, by zachować 100% właściwości?
Wysoka temperatura neutralizuje wiele substancji aktywnych biologicznie. Długotrwałe gotowanie buraków w wodzie powoduje wypłukanie cennych azotanów. Najbardziej efektywnym, udowodnionym w badaniach klinicznych sposobem na dostarczenie organizmowi prekursorów tlenku azotu jest spożywanie surowego soku z buraka (około 250-500 ml dziennie). Dobrą alternatywą jest również pieczenie warzywa w folii lub jedzenie go w postaci surowego carpaccio.
Wskazówka: Aby w pełni wykorzystać potencjał antyzakrzepowy buraków, unikaj picia soku bezpośrednio po użyciu antybakteryjnych płynów do płukania ust (np. tych na bazie chlorheksydyny). Płyny te redukują naturalną florę bakteryjną na języku, która jest niezbędna do pierwszego etapu przekształcenia azotanów w tlenek azotu. Bez udziału tych bakterii sok z buraka w dużej mierze traci swoje właściwości wspierające układ krążenia.
Przeciwwskazania, o których warto wiedzieć
Choć sok z buraka wykazuje potwierdzone działanie wspomagające naczynia krwionośne, istnieją pewne ograniczenia w jego stosowaniu. Ze względu na wysoką zawartość szczawianów, codzienne picie soku nie jest zalecane osobom cierpiącym na kamicę nerkową szczawianowo-wapniową.
Ponadto szczególną ostrożność powinni zachować pacjenci z cukrzycą. Wyciśnięty sok pozbawiony jest błonnika, co może prowadzić do szybszych wahań poziomu glukozy we krwi, dlatego przy regularnym spożyciu zaleca się ścisłe monitorowanie glikemii.
Bibliografia:
- Webb, A. J., Patel, N. (2008). Acute blood pressure lowering, vasoprotective, and antiplatelet properties of dietary nitrate via bioconversion to nitrite. „Hypertension”, 51(3), 784-790. Link do badania
- Kapil, V., Khambata, R. S. (2015). Dietary nitrate provides sustained blood pressure lowering in hypertensive patients: a randomized, phase 2, double-blind, placebo-controlled study. „Hypertension”, 65(2), 320-327. Link do badania
- Velmurugan, S., Gan, J. M. (2016). Dietary nitrate improves vascular function in patients with hypercholesterolemia: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. „The American Journal of Clinical Nutrition”, 103(1), 25-38. Link do badania
