Ważne zmiany w dowodach osobistych. Pilne ostrzeżenie dla wszystkich Polaków. Miliony osób będzie musiało wymienić

Miliony dowodów tracą ważność. Kto musi je wymienić?

Dowód osobisty to dokument, bez którego trudno dziś funkcjonować. Potrzebny jest przy załatwianiu spraw urzędowych, w banku, na poczcie, przy odbiorze przesyłki poleconej, a nawet przy zakupie niektórych produktów. Umożliwia też przekraczanie granic w ramach strefy Schengen.

Każdy dowód ma określony termin ważności. Standardowo dokument wydawany jest na 10 lat. W 2026 roku obowiązek wymiany dotyczy ponad 3 mln Polaków – głównie tych, którzy otrzymali dokument w 2016 roku.

Wymiana dowodu osobistego jest bezpłatna. Wniosek można złożyć w dowolnym urzędzie gminy lub przez internet. Urzędnicy zalecają, aby zrobić to co najmniej 30 dni przed upływem terminu ważności.

Brak aktualnego dokumentu może mieć poważne konsekwencje. Grozi za to kara grzywny nawet do 5 tys. zł. Co więcej, bez ważnego dowodu mogą pojawić się problemy z wypłatą pieniędzy z banku, podpisaniem umowy czy odbiorem przesyłki.

Gmina wyśle informację o unieważnieniu dokumentu

Zmiany szykuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Resort zaproponował nowelizację przepisów dotyczących obywatelstwa oraz dowodów osobistych. Projekt został opublikowany przez Rządowe Centrum Legislacji.

Najważniejsza zmiana? Gminy będą miały obowiązek informowania obywatela o unieważnieniu jego dowodu osobistego z powodu zmiany danych zawartych w dokumencie – np. nazwiska czy innych istotnych informacji.

Nowe przepisy mają zabezpieczyć właściciela dokumentu przed sytuacją, w której nieświadomie posługuje się już unieważnionym dowodem. To może bowiem prowadzić do poważnych komplikacji prawnych i finansowych.

Jak będzie wyglądała procedura? Jeśli dana osoba nie ma zarejestrowanych danych kontaktowych w rejestrze danych kontaktowych osób fizycznych, urząd gminy w pierwszej kolejności spróbuje przekazać informację na adres do doręczeń elektronicznych. Gdy to nie będzie możliwe – zawiadomienie trafi na adres zameldowania widniejący w rejestrze PESEL.

Projekt przewiduje jednak wyjątki. Informacja o unieważnieniu nie będzie wysyłana, jeśli zmiana nazwiska nastąpiła w wyniku zawarcia małżeństwa. Co ważne, jeśli po weryfikacji urząd nie będzie miał możliwości przekazania informacji, nie będzie zobowiązany do dalszych działań.

Planowany termin wejścia w życie nowych przepisów to 1 lipca 2026 roku.

Nowe możliwości dla rodziców i większe uprawnienia urzędników

To nie jedyne zmiany. Projekt przewiduje również ułatwienia dla rodziców. Zgłoszenie utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego dziecka będzie można złożyć przez specjalną usługę elektroniczną. To oznacza koniec konieczności osobistej wizyty w urzędzie w każdej takiej sprawie.

Dziś obowiązujące przepisy nakazują odbiór gotowego dowodu wyłącznie w tym urzędzie gminy, w którym złożono wniosek. Projekt nie znosi tej zasady, ale rozszerza zakres cyfrowych możliwości związanych z obsługą dokumentów.

Nowelizacja zakłada też wzmocnienie kompetencji urzędników zajmujących się dowodami osobistymi. Otrzymają oni szerszy dostęp do rejestru PESEL, rejestru stanu cywilnego – w zakresie danych z odpisów aktów urodzenia, małżeństwa i zgonu – oraz do Rejestru Dokumentów Paszportowych.

Celem jest usprawnienie weryfikacji tożsamości obywateli oraz zwiększenie bezpieczeństwa obrotu prawnego. W dobie rosnącej liczby prób wyłudzeń i kradzieży tożsamości administracja chce mieć skuteczniejsze narzędzia kontroli.

Jedno jest pewne: najbliższe miesiące będą dla wielu Polaków czasem sprawdzania dokumentów i pilnowania terminów. Warto już teraz zajrzeć do portfela i upewnić się, czy data ważności dowodu nie zbliża się szybciej, niż się wydaje.