Demograficzna zapaść w Polsce. 148 szkół zamkniętych. W tych regionach jest najgorzej

Puste klasy i zamykane szkoły. Kryzys już widać

Zmiany demograficzne przestają być prognozą na przyszłość - stają się faktem odczuwalnym tu i teraz. W 2025 roku samorządy zlikwidowały łącznie 148 publicznych szkół podstawowych, z czego aż 123 to placówki liczące nie więcej niż 70 uczniów. Co istotne, 146 z tych zamknięć dotyczyło szkół funkcjonujących na terenach wiejskich. Oznacza to, że to właśnie małe miejscowości i obszary peryferyjne najmocniej odczuwają skutki wyludniania. 

Dane Ministerstwa Edukacji pokazują wyraźny trend: najmocniej ucierpiały województwa lubelskie (22 likwidacje), podkarpackie (18) oraz dolnośląskie (15). Dwucyfrowe liczby odnotowano również w warmińsko-mazurskim, lubuskim, mazowieckim i małopolskim. To nie są przypadkowe decyzje - to efekt dramatycznego spadku liczby dzieci w wieku szkolnym. 

Według GUS w 2024 roku urodziło się zaledwie 252 tysiące dzieci, a w 2025 roku liczba ta spadła do około 238 tysięcy - najniższego poziomu od zakończenia II wojny światowej. Jednocześnie liczba ludności Polski zmniejszyła się o 157 tysięcy osób w ciągu roku. Te liczby bezpośrednio przekładają się na szkolne statystyki.

Milion uczniów mniej. Prognozy nie pozostawiają złudzeń

Wiceminister edukacji Henryk Kiepura otwarcie przyznaje, że nadchodzące lata przyniosą dalszy spadek liczby uczniów. Szacunki mówią o ubytku ponad miliona dzieci w wychowaniu przedszkolnym i szkołach podstawowych w ciągu najbliższej dekady. 

Z prognoz GUS wynika, że do 2029 roku liczba dzieci w wieku 7-14 lat spadnie o około 5 proc., a do 2034 roku o blisko 19,5 proc. W dłuższej perspektywie, do 2060 roku, spadek może sięgnąć nawet 30 proc., a w pesymistycznym scenariuszu - 48 proc. 

Jak podaje portal money.pl, w 2025 roku samorządy zlikwidowały 148 publicznych szkół podstawowych. Najwięcej zamknięć odnotowano w województwie lubelskim, gdzie zniknęły 22 szkoły podstawowe. Dalej znalazły się Podkarpacie z 18 likwidacjami i Dolny Śląsk z 15. Następnie: warmińsko-mazurskie (12), lubuskie i mazowieckie (po 11) oraz małopolskie (10). Na drugim biegunie znalazło się województwo opolskie, gdzie zlikwidowano tylko jedną szkołę. Najmniej likwidacji było także w województwie pomorskim (2) i podlaskim (3).

Jednocześnie rośnie liczba seniorów. Do 2060 roku osoby powyżej 65. roku życia mogą stanowić niemal jedną trzecią społeczeństwa. To oznacza fundamentalną zmianę struktury demograficznej kraju. Eksperci podkreślają, że zamykanie szkół nie jest wyłącznie techniczną konsekwencją niżu demograficznego. Szkoła w małych miejscowościach pełni rolę centrum życia społecznego i kulturowego. Jej likwidacja to nie tylko decyzja budżetowa, ale także społeczna, wpływająca na przyszłość całych gmin.

Nowa sieć szkół i plan rządu

Rząd próbuje dostosować system edukacji do nowych realiów. Nowelizacja prawa oświatowego, oczekująca na podpis prezydenta, ma umożliwić bardziej elastyczne zarządzanie siecią szkół. Samorządy będą mogły przekształcać placówki w szkoły filialne, organizować w budynkach szkolnych opiekę nad dziećmi do lat 3 czy zajęcia dla seniorów. 

Przewidziano także możliwość prowadzenia klas łączonych w sytuacji, gdy w klasach I–III uczy się łącznie nie więcej niż 12 uczniów. Celem zmian jest utrzymanie infrastruktury edukacyjnej przy jednoczesnym dostosowaniu jej do malejącej liczby dzieci. Jednak eksperci podkreślają, że bez współpracy międzygminnej i długofalowej strategii walki z depopulacją działania te mogą okazać się jedynie łagodzeniem skutków, a nie rozwiązaniem problemu. Demografia stała się jednym z największych wyzwań współczesnej Polski, i już dziś zmienia krajobraz edukacyjny kraju.