Czy Polakom, którym odwołano loty należą się odszkodowania?

Kiedy przysługuje odszkodowanie?

W Europie kluczowe znaczenie ma rozporządzenie EU261/2004, które określa obowiązki przewoźników wobec pasażerów. Analiza tego przepisu pozwala zrozumieć, kiedy linie lotnicze są zobowiązane do wypłaty odszkodowania, a kiedy nie ponoszą odpowiedzialności z powodu okoliczności, na które nie mają wpływu. Rozporządzenie EU261/2004 chroni pasażerów w przypadku odwołania lotu, opóźnienia wynoszącego co najmniej trzy godziny lub odmowy przyjęcia na pokład bez winy podróżnego. 

Zgodnie z tym przepisem przewoźnik ma obowiązek wypłacić odszkodowanie finansowe oraz zapewnić pomoc w postaci posiłków, napojów, dostępu do komunikacji i zakwaterowania, jeśli konieczne jest oczekiwanie na dalszy lot. Aby skorzystać z tego prawa, pasażer musi wykazać, że posiadał ważny bilet na lot objęty regulacją, zgłosił się na odprawę na czas, a przyczyna opóźnienia lub odwołania była zależna od przewoźnika. 

Kwoty odszkodowań są określone wprost i zależą od długości trasy. Za lot do 1500 kilometrów przysługuje 250 euro, za lot wewnątrz Unii Europejskiej powyżej 1500 kilometrów lub loty o długości 1500-3500 kilometrów w innych rejonach 400 euro, a za loty dłuższe niż 3500 kilometrów przewidziano 600 euro.
 

W jakich przypadkach linia lotnicza jest zwolniona z odpowiedzialności?

Prawo do odszkodowania nie działa w przypadku nadzwyczajnych okoliczności, czyli sytuacji, które są poza kontrolą linii lotniczych. Do takich przypadków zalicza się działania wojenne, protesty, nagłe zamknięcie przestrzeni powietrznej czy ekstremalne zjawiska pogodowe. W takich sytuacjach linia lotnicza może odmówić wypłaty odszkodowania, ponieważ nie ponosi odpowiedzialności za przyczyny opóźnienia lub odwołania lotu. Zgodnie z wyjaśnieniami ekspertów: 

Zamknięcie przestrzeni powietrznej samo w sobie nie jest normalnym opóźnieniem czy problemem technicznym przewoźnika - to decyzja państwowych służb kontrolnych i regulacyjnych, a więc linia lotnicza nie ponosi odpowiedzialności finansowej za szkody z tego wynikające.

Zamknięcie przestrzeni powietrznej oznacza w praktyce, że na danym obszarze loty są zabronione i wstrzymany jest start oraz lądowanie nowych samolotów. Maszyny znajdujące się w tej strefie mogą jedynie przelecieć trasą obejmującą alternatywne korytarze lotnicze lub wykonać procedury bezpiecznego lądowania. 

Powody zamknięcia przestrzeni powietrznej bywają różne. Mogą to być ekstremalne warunki atmosferyczne, takie jak chmury pyłu wulkanicznego, które stwarzają zagrożenie dla silników samolotów i widoczności, mogą to być działania wojskowe w regionie lub incydenty związane z użyciem dronów, które powodują ryzyko dla regularnego ruchu pasażerskiego. W takich sytuacjach decyzję podejmują organy państwowe, a nie linie lotnicze, co oznacza, że przyczyna opóźnienia lub odwołania lotu leży poza kontrolą przewoźnika.

Prawa pasażerów

Niespodziewane wydarzenia mogą powodować znaczne niedogodności, które przepisy UE uznają za „nadzwyczajne okoliczności”. W praktyce oznacza to, że pasażerowie nie mają prawa do odszkodowania finansowego w trybie EU261. 

Warto jednak zaznaczyć, że brak odpowiedzialności przewoźnika nie oznacza całkowitej bezradności pasażera. Linie lotnicze nadal mają obowiązek zapewnić pomoc w formie napojów, posiłków, dostępu do środków komunikacji i zakwaterowania, jeśli konieczne jest oczekiwanie na kolejny lot. 

Dzięki temu nawet w przypadku siły wyższej podróżujący nie pozostaje bez wsparcia. Eksperci podkreślają, że pasażerowie powinni uważnie śledzić komunikaty przewoźnika i służb lotniczych oraz zachować dokumenty podróży i wszelkie powiadomienia od linii lotniczej. 

Takie działania są niezbędne w razie późniejszych roszczeń lub próby uzyskania rekompensaty w innych formach, na przykład w postaci zwrotu kosztów biletu lub zmiany trasy lotu. W praktyce świadome korzystanie z przysługujących praw pozwala ograniczyć stres i straty finansowe wynikające z nagłego zamknięcia przestrzeni powietrznej.