Pilny alert RCB. Zła wiadomość dla mieszkańców wielu regionów Polski

Dlaczego smog PM10 jest tak niebezpieczny?

Pył zawieszony PM10 od lat uznawany jest za jedno z największych zagrożeń środowiskowych w sezonie jesienno-zimowym. Jego cząstki mają średnicę mniejszą niż 10 mikrometrów, co sprawia, że mogą być wdychane głęboko do płuc. Wysokie stężenia PM10 powodują szereg dolegliwości zdrowotnych - od podrażnienia oczu i gardła, przez kaszel i duszności, aż po bóle głowy, osłabienie i spadek koncentracji. U osób z chorobami przewlekłymi smog może prowadzić do zaostrzenia objawów, a w skrajnych przypadkach do hospitalizacji.

Lekarze zwracają uwagę, że smog jest szczególnie groźny podczas aktywności fizycznej na zewnątrz. Wysiłek zwiększa tempo i głębokość oddychania, co oznacza, że do organizmu trafia więcej szkodliwych cząstek. Z tego powodu w dni objęte alertem smogowym zaleca się bezwzględne unikanie biegania, jazdy na rowerze czy spacerów, nawet jeśli pozornie powietrze wydaje się „czyste”. Długofalowo ekspozycja na PM10 wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem chorób układu krążenia, nowotworów płuc oraz skróceniem średniej długości życia.

Zimą głównym źródłem pyłu zawieszonego są domowe piece i kotły grzewcze, a także transport drogowy. W bezwietrzne dni zanieczyszczenia kumulują się nad miastami i miejscowościami, tworząc tzw. smog niskiej emisji, który może utrzymywać się przez wiele godzin.

Gdzie obowiązuje alert RCB?

Alert RCB został wysłany do mieszkańców kilku województw, w których prognozy jakości powietrza wskazują na przekroczenia dopuszczalnych norm pyłu zawieszonego PM10. Ostrzeżenie objęło powiat tomaszowski i radzyński w województwie lubelskim, a także miasta Białystok, Łomżę i Suwałki w województwie podlaskim. Szczególnie trudna sytuacja prognozowana jest w Małopolsce, gdzie alert dotyczy Krakowa oraz powiatów nowotarskiego, oświęcimskiego, krakowskiego i wielickiego. Zła jakość powietrza ma również wystąpić w powiecie ełckim w województwie warmińsko-mazurskim. W kolejnej aktualizacji RCB poinformowało o rozszerzeniu alertu na powiat otwocki w województwie mazowieckim.

Eksperci podkreślają, że tego typu ostrzeżenia nie są wydawane bez powodu. Pył PM10 to drobne cząstki stałe, które łatwo przenikają do dróg oddechowych, a w sprzyjających warunkach atmosferycznych - takich jak mróz, brak wiatru i intensywne ogrzewanie domów - ich stężenie może gwałtownie rosnąć. Alerty RCB mają na celu nie tylko informowanie, ale przede wszystkim ograniczenie narażenia mieszkańców na bezpośredni kontakt z zanieczyszczonym powietrzem. Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby cierpiące na astmę, POChP i choroby serca.

Jak się chronić i co zalecają służby?

W związku z obowiązującym alertem RCB służby apelują o dostosowanie codziennych aktywności do warunków atmosferycznych. Podstawowym zaleceniem jest ograniczenie przebywania na zewnątrz do minimum, zwłaszcza w godzinach porannych i wieczornych, gdy stężenia zanieczyszczeń są zwykle najwyższe. W miarę możliwości należy zrezygnować z aktywności fizycznej na świeżym powietrzu oraz unikać spacerów, nawet tych krótkich.

Równocześnie rekomenduje się ograniczenie wietrzenia pomieszczeń, szczególnie w godzinach, gdy normy jakości powietrza są najbardziej przekroczone. W domach i mieszkaniach warto korzystać z oczyszczaczy powietrza wyposażonych w filtry HEPA, które skutecznie redukują stężenie pyłów. Osoby, które muszą wyjść na zewnątrz, mogą rozważyć użycie masek antysmogowych z odpowiednimi filtrami.

Służby zachęcają także do regularnego sprawdzania komunikatów o jakości powietrza oraz śledzenia aktualizacji alertów RCB. W przypadku pogorszenia samopoczucia, duszności, silnego kaszlu czy bólu w klatce piersiowej, zaleca się kontakt z lekarzem. Alert obowiązuje przez cały dzień 21 stycznia, a jego zakres może zostać rozszerzony, jeśli warunki meteorologiczne nie ulegną poprawie.