Ten popularny lek niszczy wzrok. Posypały się odszkodowania
Semaglutyd, substancja czynna popularnych leków stosowanych w leczeniu cukrzycy i otyłości (m.in. Ozempic i Wegovy), został powiązany z rzadkim, ale poważnym działaniem niepożądanym. Z najnowszych analiz wynika, że terapia może zwiększać ryzyko wystąpienia niearterytycznej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (NAION), która prowadzi do trwałego uszkodzenia wzroku. W związku z tymi doniesieniami Europejska Agencja Leków (EMA) oraz WHO zaktualizowały ulotki informacyjne, a w Danii i USA rozpoczęto procedury odszkodowawcze.
- Najnowsze analizy badaczy z Uniwersytetu Harvarda wykazują powiązanie między stosowaniem semaglutydu a wyższym ryzykiem niedokrwienia nerwu wzrokowego
- W odpowiedzi na te doniesienia Europejska Agencja Leków (EMA) oraz WHO zaktualizowały zalecenia dotyczące bezpieczeństwa pacjentów
- Osoby z nadciśnieniem, bezdechem sennym i specyficzną budową oka przed rozpoczęciem terapii powinny przejść profilaktyczne badania okulistyczne
Czym jest NAION i jakie daje objawy?
NAION to stan medyczny polegający na nagłym przerwaniu dopływu krwi do tarczy nerwu wzrokowego. Skutkuje to jego niedokrwieniem i szybkim obumarciem. Schorzenie rozwija się nagle i nie towarzyszą mu dolegliwości bólowe.
Główne objawy, na które wskazują okuliści, to:
- nagła utrata widzenia, najczęściej dotykająca tylko jednego oka,
- pogorszenie ostrości wzroku zauważane bezpośrednio po przebudzeniu się,
- ubytek lub rozmycie w dolnej połowie pola widzenia,
- osłabienie percepcji barw.
Uszkodzenia nerwu wywołane przez NAION są nieodwralne, ponieważ współczesna medycyna nie dysponuje metodami regeneracji tej tkanki.
Wyniki badań naukowych
Zależność między analogami GLP-1 a problemami ze wzrokiem potwierdza badanie zespołu z Harvard T.H. Chan School of Public Health, opublikowane w 2024 roku w czasopiśmie „JAMA Ophthalmology”. Po przeanalizowaniu danych blisko 17 tysięcy pacjentów naukowcy ustalili, że:
- pacjenci z cukrzycą typu 2 przyjmujący semaglutyd mieli ponad czterokrotnie wyższe ryzyko wystąpienia NAION w porównaniu do grupy stosującej inne leki diabetologiczne,
- u osób przyjmujących semaglutyd w celu redukcji masy ciała ryzyko to było siedmiokrotnie wyższe.
Badania zespołu dr. Katza z 2025 roku sugerują mechanizm powstawania tego zjawiska. Zbyt gwałtowne wyrównanie poziomu glukozy we krwi i towarzyszące mu zmiany metaboliczne mogą prowokować fizyczny obrzęk tarczy nerwu, co prowadzi do ucisku i niedokrwienia.
Reakcje instytucji i kwestie prawne
W obliczu nowych danych EMA i WHO zaklasyfikowały NAION jako bardzo rzadkie, ale poważne działanie niepożądane, wymagające umieszczenia w dokumentacji leków. W Danii państwo wypłaciło już łącznie 800 tysięcy koron (ok. 123 tys. dolarów) odszkodowań czterem pierwszym pacjentom, którzy stracili wzrok w wyniku terapii. Z kolei w Stanach Zjednoczonych zatwierdzono konsolidację pozwów zbiorowych (sprawa MDL 3094) pacjentów oskarżających producenta o brak odpowiednich ostrzeżeń na wczesnym etapie wprowadzania leków na rynek. Zobacz też: Wymiata toksyny z wątroby jak odkurzacz. Zmiel i dodaj jedną łyżeczkę do jogurtu
Zasady bezpieczeństwa i grupy ryzyka
Pacjenci stosujący jakikolwiek analog GLP-1, którzy odczują nagłe, bezbolesne zaburzenia ostrości widzenia – zwłaszcza tuż po przebudzeniu – powinni niezwłocznie odstawić preparat i zgłosić się do okulisty. Szybka diagnoza w przypadku niedokrwienia nerwu wzrokowego jest kluczowa.
Klinicyści zalecają szczególną ostrożność przed wdrożeniem terapii. Ryzyko wystąpienia NAION jest podwyższone u pacjentów, u których występuje:
- nieleczone nadciśnienie tętnicze lub wywiad incydentów naczyniowo-sercowych,
- zdiagnozowany, nieleczony obturacyjny bezdech senny,
- specyficzna budowa gałki ocznej predysponująca do niedokrwienia (tzw. zjawisko tarczy zatłoczonej).
U osób z tych grup zaleca się wykonanie pełnego badania okulistycznego przed rozpoczęciem leczenia semaglutydem. Zobacz też: Polacy jedzą na potęgę. Wystarczy jeden błąd i zatkają przełyk jak korek
