Niecodzienny widok w Częstochowie. Spojrzeli na pomnik Jana Pawła II i przecierali oczy ze zdumienia

Nocna akcja pod osłoną ciszy

Z Częstochowy – miasta kojarzonego przede wszystkim z Jasną Górą i pielgrzymkami – znów napłynęły informacje, które wywołały ogólnopolską dyskusję. Tym razem chodzi o największy w Polsce pomnik Jana Pawła II. Monumentalna, blisko 14-metrowa figura, która od lat góruje nad okolicą, została w nocy „uzupełniona” o nietypowy element – opaskę zasłaniającą oczy papieża.

Przechodnie, którzy rankiem mijali pomnik, byli wyraźnie zdezorientowani. Instalacja nie wyglądała na przypadkowy akt wandalizmu. Wręcz przeciwnie – była trójwymiarowa, precyzyjnie dopasowana i starannie wykonana. Wszystko wskazuje na to, że akcję zaplanowano z dużym wyprzedzeniem.

O sprawie jako pierwszy poinformował „Dziennik Zachodni”, określając zdarzenie jako „dewastację”. Jednak w mediach społecznościowych szybko pojawiły się głosy, że to raczej przemyślana ingerencja artystyczna niż zwykłe zniszczenie mienia.

Kim jest tajemnicza grupa „Złowiek”?

Za instalacją odpowiada lokalna grupa streetartowa „Złowiek”. Kolektyw od ponad dekady zaznacza swoją obecność w przestrzeni miejskiej Częstochowy, tworząc trójwymiarowe, często zaskakujące realizacje.

Artyści mają na koncie m.in. głośną instalację „wiszących nóg” na jednym z balkonów, która zakończyła się interwencją straży miejskiej. Ich prace pojawiają się w nieoczywistych zakamarkach miasta i nierzadko wywołują konsternację wśród mieszkańców.

Cechą charakterystyczną grupy jest anonimowość. Twórcy nie ujawniają swoich nazwisk, nie publikują manifestów i nie tłumaczą znaczenia swoich realizacji. W środowisku streetartowym to postawa wręcz klasyczna – dzieło ma mówić samo za siebie. Tym razem anonimowość została symbolicznie przeniesiona na pomnik – zasłonięte oczy papieża dla wielu stały się metaforą milczenia lub niewidzenia.

Prowokacja, manifest czy artystyczny eksperyment?

Instalacja niemal natychmiast wywołała falę komentarzy. Dla części mieszkańców zakrycie oczu Jana Pawła II to mocny, symboliczny gest odnoszący się do współczesnych problemów Kościoła. W dyskusjach pojawia się interpretacja nawiązująca do motywu „nie widzę, nie słyszę”, który powraca w kontekście rozliczeń z przeszłością.

Inni podchodzą do sprawy z dystansem. W ich opinii to przede wszystkim eksperyment formalny i próba nadania miejskiej przestrzeni nowego znaczenia. – To esencja street artu. Symbol społeczności, która działa w cieniu, ale zmusza do rozmowy – mówią przedstawiciele częstochowskiej sceny alternatywnej.

Nie brakuje jednak głosów oburzenia. Dla wielu osób pomnik Jana Pawła II jest symbolem wiary i narodowej tożsamości. Jakakolwiek ingerencja w jego wygląd odbierana jest jako brak szacunku. Pojawiają się pytania o odpowiedzialność karną oraz o to, czy instalacja powinna zostać natychmiast usunięta.

Niezależnie od ocen, jedno jest pewne – grupa „Złowiek” po raz kolejny doprowadziła do sytuacji, w której stały element miejskiego krajobrazu stał się narzędziem dyskusji. Pomnik, który przez lata był jedynie tłem codzienności, nagle znalazł się w centrum ogólnopolskiej uwagi.

Czy była to prowokacja? Komentarz społeczny? A może tylko artystyczna gra z przestrzenią? Odpowiedzi twórcy – jak zwykle – nie udzielają. Zostawiają ją mieszkańcom.